Moet mijn RI&E worden getoetst?

Veel organisaties hebben hun RI&E keurig opgesteld. De risico’s zijn in kaart gebracht, er ligt een plan van aanpak en iedereen kan weer door. Totdat de twijfel toeslaat: moet deze RI&E eigenlijk nog worden getoetst?

Het is een vraag die vaak pas opkomt wanneer er iets verandert. Een groeiend team. Een nieuwe inspectie. Of simpelweg omdat iemand zich afvraagt of alles wel écht goed geregeld is. Het korte antwoord is: ja, in veel gevallen is toetsing verplicht. Het langere antwoord vraagt wat nuance.

In het kort: in de meeste gevallen moet een RI&E worden getoetst door een gecertificeerde arbodienst of arbokerndeskundige. Er bestaan uitzonderingen. Zo kunnen organisaties met maximaal 25 werknemers onder voorwaarden vrijgesteld zijn wanneer zij een erkend branche-RI&E-instrument gebruiken. Voor werkgevers waarbij alle werknemers samen maximaal 40 uur per week werken, bestaat daarnaast de Checklist Gezondheidsrisico’s, waarvoor geen afzonderlijke toetsing nodig is.

Een RI&E-toetsing houdt in dat een gecertificeerde arbokerndeskundige beoordeelt of:

• alle relevante risico’s zijn geïnventariseerd
• de beoordeling zorgvuldig en volledig is
• het plan van aanpak realistisch en passend is

Het idee hierachter is eenvoudig: een frisse, onafhankelijke blik van iemand met aantoonbare expertise. Niet om te “controleren”, maar om te borgen dat er geen blinde vlekken zijn.

Wettelijk kader (Arbowet):https://wetten.overheid.nl/BWBR0010346/

Wat toetst een arbodeskundige eigenlijk?

Toetsing is geen bureaucratische afvinkoefening, maar een kwaliteitscontrole. Een gecertificeerde arbodeskundige kijkt onder andere naar:

• Volledigheid van risico’sZijn alle relevante arbeidsrisico’s in beeld gebracht?

• Logica in kans en gevolgZijn de beoordelingen onderbouwd en consistent?

• Het plan van aanpakZijn maatregelen concreet, uitvoerbaar en voorzien van termijnen?

• Aansluiting op de praktijkPast de RI&E bij hoe er daadwerkelijk wordt gewerkt?

Een goede toetsing helpt juist om de RI&E scherper en beter toepasbaar te maken.

Meer dan 25 medewerkers? Dan is toetsing verplicht

Zodra een organisatie meer dan 25 medewerkers in dienst heeft, is de regel helder:de RI&E moet worden getoetst door een gecertificeerde arbokerndeskundige.

Dit is geen richtlijn of advies, maar een wettelijke verplichting. Bij een inspectie zal hier expliciet naar worden gevraagd. Ontbreekt de toetsing, dan kan dat leiden tot een waarschuwing of boete.

Toelichting via Arboportaal:https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/risico-inventarisatie-en-evaluatie-rie

En bij 25 medewerkers of minder?

Hier ontstaat vaak verwarring. Want bij kleinere organisaties geldt een belangrijke uitzondering, maar alleen onder specifieke voorwaarden.

Werk je met maximaal 25 medewerkers, dan hoef je de RI&E niet te laten toetsen, mits je gebruikmaakt van een erkend branche-RI&E-instrument. Dat is een RI&E-instrument dat speciaal voor jouw branche is ontwikkeld en officieel is erkend.

Gebruik je géén erkend branche-RI&E-instrument?Dan geldt ook voor kleinere organisaties alsnog een toetsingsplicht.

Overzicht erkende branche-RI&E-instrumenten (Rijksoverheid):https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/arbeidsomstandigheden/branche-rie

Een veelgemaakte misvatting

Een veelgehoorde gedachte is:“Onze RI&E is logisch en compleet, dus toetsing voegt weinig toe.”

Toch kijkt de wet daar anders naar. Het gaat niet alleen om hoe logisch iets voelt, maar om objectieve deskundigheid en aantoonbare kwaliteit. Juist omdat organisaties vaak gewend raken aan hun eigen werkwijze, is externe toetsing bedoeld als vangnet.

De Nederlandse Arbeidsinspectie beoordeelt bij controles niet alleen óf er een RI&E is, maar ook of deze correct is getoetst wanneer dat verplicht is.

Nederlandse Arbeidsinspectie – RI&E:https://www.nlarbeidsinspectie.nl/onderwerpen/risico-inventarisatie-en-evaluatie

En die vereenvoudiging waarover wordt gesproken?

Er ligt een voorstel om de toetsing van RI&E’s te vereenvoudigen, bijvoorbeeld door:

• toetsing door één deskundige in plaats van meerdere
• minder administratieve lasten

Dit voorstel is bedoeld om de drempel voor organisaties te verlagen. Maar belangrijk om te weten:dit is op dit moment nog geen geldende wetgeving.

Zolang de wet niet is aangepast, blijven de huidige toetsingsregels volledig van kracht.

Kamerstukken en beleidsontwikkeling:https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/arbeidsomstandigheden

Wat gebeurt er als toetsing ontbreekt?

Zonder verplichte toetsing kan een RI&E formeel ongeldig worden verklaard. Dat heeft gevolgen:

• bij inspecties
• bij arbeidsongevallen
• bij aansprakelijkheidsvragen
• bij verzekeringen

Maar los van formele gevolgen betekent het vooral dat je mogelijk werkt met een RI&E die onvolledig of onvoldoende onderbouwd is.

Samenvattend

• Heb je meer dan 25 medewerkers? → toetsing is verplicht
• Heb je 25 medewerkers of minder? → toetsing alleen niet nodig bij gebruik van een erkend branche-RI&E-instrument
• Gebruik je geen Branche-RI&E? → toetsing alsnog verplicht
• Voorstellen tot vereenvoudiging zijn nog niet wettelijk doorgevoerd

Een getoetste RI&E rapport geeft niet alleen juridische zekerheid, maar vooral rust: het vertrouwen dat risico’s echt goed in beeld zijn.