Welke onderwerpen zijn verplicht in een RI&E?

Een Risico-Inventarisatie & -Evaluatie (RI&E) is voor iedere werkgever in Nederland verplicht. Het doel is niet alleen voldoen aan wetgeving, maar vooral: inzicht krijgen in alle risico’s die het werk met zich meebrengt voor veiligheid en gezondheid.

De wettelijke basis voor de RI&E staat in artikel 5 van de Arbeidsomstandighedenwet. Iedere werkgever moet schriftelijk vastleggen welke risico’s het werk voor werknemers met zich meebrengt, welke maatregelen al zijn genomen en welke aanvullende maatregelen nodig zijn.

Er bestaat daarom niet één identieke lijst met onderwerpen die voor iedere organisatie hetzelfde is. Welke onderwerpen in jouw RI&E moeten worden onderzocht, hangt af van de werkzaamheden, werkomstandigheden en aanwezige arbeidsrisico’s.

Een RI&E bevat in ieder geval een inventarisatie en beoordeling van de relevante veiligheids- en gezondheidsrisico’s, aandacht voor bijzondere categorieën werknemers en een plan van aanpak. Afhankelijk van de organisatie kunnen onder andere de onderwerpen hieronder relevant zijn. Hoe RIEklaar de risico’s prioriteert, lees je bij de rekenmethode; zelf aan de slag kan via zelf een RI&E opstellen.

Wettelijke basis:https://wetten.overheid.nl/BWBR0008498/https://wetten.overheid.nl/BWBR0010346/

Maar welke onderwerpen zijn nu minimaal verplicht?

Fysieke belasting betreft alle werkzaamheden die het lichaam structureel belasten. Denk aan tillen, dragen, duwen, trekken, repeterende handelingen en werken in een ongunstige houding. Ook langdurig beeldschermwerk valt hieronder.

Deze risico’s leiden vaak niet direct tot ongevallen, maar wél tot langdurige klachten, uitval en verzuim. Juist daarom is het verplicht om fysieke belasting expliciet op te nemen in de RI&E.

Bronnen:https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/fysieke-belastinghttps://www.tno.nl/nl/gezond/werk/gezond-werken/fysieke-belasting/

Psychosociale arbeidsbelasting (PSA)

Psychosociale arbeidsbelasting is één van de belangrijkste én meest onderschatte RI&E-onderwerpen. PSA omvat onder andere:

• hoge werkdruk
• stress
• pesten
• intimidatie
• agressie en geweld
• ongewenst gedrag

Deze risico’s hebben directe invloed op mentale gezondheid, veiligheid en productiviteit. Werkgevers zijn verplicht om PSA te inventariseren én beleid te voeren om deze risico’s te beperken.

Bronnen:https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/psychosociale-arbeidsbelasting-psahttps://www.nlarbeidsinspectie.nl/onderwerpen/werkstresshttps://www.tno.nl/nl/gezond/werk/werkdruk/

Gevaarlijke stoffen

Iedere organisatie waar medewerkers in aanraking kunnen komen met gevaarlijke stoffen moet deze risico’s opnemen in de RI&E. Dat geldt ook bij kleine hoeveelheden, zoals schoonmaakmiddelen of dampen.

Belangrijke vragen zijn:

• welke stoffen zijn aanwezig?
• hoe worden ze opgeslagen?
• is er een stoffenregister?
• zijn medewerkers geïnstrueerd?

Bronnen:https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/gevaarlijke-stoffenhttps://www.rivm.nl/stoffenhttps://stoffenmanager.nl

Machineveiligheid

Zodra medewerkers werken met machines of technische installaties is machineveiligheid verplicht onderdeel van de RI&E. Het gaat hierbij om zowel grote productiemachines als kleinere apparaten.

In de RI&E moet worden beoordeeld of machines veilig zijn ingericht, goed worden onderhouden en of medewerkers voldoende instructie hebben gekregen.

Bronnen:https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/machineveiligheidhttps://www.nlarbeidsinspectie.nl/onderwerpen/machineveiligheid

Beeldschermwerk

Beeldschermwerk komt in vrijwel iedere organisatie voor en is daarom altijd relevant binnen de RI&E. Het gaat hierbij niet alleen om de werkplek, maar ook om pauzes, afwisseling en verlichting.

Ook thuiswerkplekken vallen onder deze verplichting.

Bronnen:https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/beeldschermwerkhttps://www.tno.nl/nl/gezond/werk/ergonomie/

Arbeidsomstandigheden

Onder arbeidsomstandigheden vallen omgevingsfactoren zoals temperatuur, ventilatie, verlichting, geluid en orde en netheid. Deze factoren beïnvloeden direct de veiligheid en het welzijn van medewerkers.

Bron:https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/arbeidsomstandigheden

Ongevallen en incidenten

Een RI&E moet aandacht besteden aan arbeidsongevallen en bijna-ongevallen. Minstens zo belangrijk als het incident zelf is hoe ermee wordt omgegaan: melden, registreren en verbeteren.

Het ontbreken van een meldprocedure vormt op zichzelf al een risico.

Bronnen:https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/arbeidsongevallenhttps://www.nlarbeidsinspectie.nl/onderwerpen/arbeidsongevallen

Bedrijfshulpverlening (BHV)

BHV is onlosmakelijk verbonden met de RI&E. De geïnventariseerde risico’s bepalen hoeveel BHV’ers nodig zijn, welke kennis zij moeten hebben en of oefeningen noodzakelijk zijn.

Bronnen:https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/bedrijfshulpverlening-bhvhttps://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/arbeidsomstandigheden/bhv

Alles wat risico vormt, moet worden beoordeeld

De kernregel is helder:

Elk risico voor de veiligheid of gezondheid van werknemers moet worden meegenomen in de RI&E.

De genoemde onderwerpen vormen het wettelijke minimum. Afhankelijk van de organisatie kunnen aanvullende thema’s relevant zijn, zoals thuiswerken, organisatie & beleid, training en digitale veiligheid.

Waarom dit in de praktijk vaak misgaat

Veel RI&E’s blijven steken in losse checklists of gemiddelde scores. Daardoor ontbreekt inzicht in samenhang en prioriteit. Terwijl juist die samenhang bepaalt waar risico’s écht urgent zijn.

Een goede RI&E is daarom niet alleen een wettelijke verplichting, maar een praktisch instrument om structureel te verbeteren.

Wil je zien hoe al deze verplichte onderwerpen concreet worden uitgewerkt in één samenhangend rapport?Bekijk of download het voorbeeld RI&E-rapport.